Dalyan’da Caretta Caretta

Caretta caretta, yani iri baş deniz kaplumbağası, Akdeniz’in en tanınan deniz canlısı ve Dalyan’ın sembolü. İztuzu Plajı Türkiye’nin en önemli yuvalama alanlarından biri; plajın korunmasının sebebi de bu.

Ziyaretçilerin çoğu kaplumbağa göreceğim diye tura çıkıyor. Görme ihtimali gerçek ama garanti değil. Görme garantisi veren bir tura da güvenmeyin, çünkü yaban hayatı garanti edilmez.

Nerede görülür?

• Nehir ağzı ve iskele civarı. Balıkçı teknelerinin bulunduğu yerlerde besin arayan bireyler sık sık su yüzüne çıkıyor. Gün içinde en olası görüş noktası burası.
• İztuzu açıkları. Yüzerken denizde başını çıkaran bireyler görülebiliyor.
• DEKAMER. Tedavi altındaki kaplumbağalar yakından, güvenli ve rahatsız etmeden görülüyor. Çocuklu aileler için en verimli durak.

Yuvalama takvimi

Dişiler mayıs ile ağustos arasında, geceleri kumsala çıkıyor ve yaklaşık yüz yumurta bırakıyor. Kuluçka elli ile altmış gün sürüyor; yavrular temmuzdan ekime kadar, yine geceleri çıkıp denize yöneliyor.

Kumun sıcaklığı yavruların cinsiyetini belirliyor; sıcak kum daha çok dişi üretiyor. İklim değişikliğinin türe etkisi bu yüzden tartışılıyor.

Rahatsız etmemek için

• Yüzen bir kaplumbağaya yaklaşmayın, dokunmayın, beslemeyin.
• Ekmek ve yiyecek atmak zararlı; kaplumbağaları tekne pervanelerine yaklaştırıyor.
• Plajda işaretli yuva alanlarına girmeyin.
• Gece plajda ışık kullanmayın. Yavrular ışığa yönelip yönlerini kaybediyor.
• Denizde misina ve olta iğnesi bırakmayın. DEKAMER’deki yaralanmaların büyük kısmı bu yüzden.

Neden Dalyan?

1988’de bölgenin Özel Çevre Koruma Bölgesi ilan edilmesi, İztuzu’nun arkasına otel yapılmasını engelledi. Plaj bugün geceleri kapalı, ışıksız ve yapısız kalabildiği için yuvalama devam ediyor.

Yani gördüğünüz boş kumsal bir tesadüf değil, kırk yıl önce verilmiş bir kararın sonucu.

Yavru bırakma etkinlikleri

Plaj gece kapalı olduğu için serbest izleme yapılmıyor. Zaman zaman DEKAMER ve yetkili kurumlar denetimli bırakma etkinlikleri düzenliyor ve tarihleri önceden duyuruluyor. O döneme denk gelirseniz haber verebiliriz.

Caretta caretta hakkında temel bilgiler

Son satır İztuzu’nun neden bu kadar önemli olduğunu açıklıyor: burada doğan dişiler yirmi yıl sonra yumurtlamak için yine buraya geliyor. Plaj bozulursa o nesil gidecek yer bulamıyor.

Rahatsız etmeden izlemenin kuralları

• Flaş kullanmayın. Işık yavruları yönlendiren en güçlü uyarandır; denize gitmek yerine karaya yönelebiliyorlar.
• Telefon feneri yakmayın. Gece plajda beyaz ışık kullanmak yasak.
• Yaklaşmayın. En az birkaç metre mesafeden, hareketsiz izleyin.
• Dokunmayın, taşımayın. İyi niyetle yavruyu denize taşımak, onun yön bulmasını engelliyor.
• Beslemeyin. Teknelerden ekmek veya balık atmak kaplumbağaların teknelere yaklaşmasına ve pervane yaralanmalarına yol açıyor.
• Kum kalesi ve çukur bırakmayın. Yavrular çukurlara düşüp denize ulaşamıyor.

Turda “caretta görme garantisi” veren bir teklif duyarsanız şüpheyle yaklaşın. Bu bir vahşi yaşam ve garanti edilemez; garanti veriyorsa genelde besleme yapılıyor demektir.